Als je je probeert te oriënteren in de camera wereld heb je vast de term sensor voorbij horen komen. Er zijn talloze camera’s met elk een eigen soort en vooral verschillend formaat sensor. Elke sensor heeft zijn voor- en nadelen, maar welke is nu eigenlijk het beste geschikt voor jou? In deze post bespreken alles aspecten zoals megapixels, ISO prestaties en sensorgrootte.

Wat is eigenlijk een beeldsensor?

De beeldsensor in de camera zet het licht om naar een een digitaal bestand. Dit kan een foto zijn of een aaneengeplakte serie van opeenvolgende foto’s, ook wel bekend als een video. Vroeger gebruikten we hiervoor fotorolletjes, de sensor is dus de digitale vervanger van de analoge fotorolletjes. In deze sensoren zit een verschil in beeldkwaliteit.

Het verschil in camerasensoren bestaat uit diverse factoren: het soort sensor, formaat sensor, en de resolutie van de sensor.

De fullframe sensor van de Sony A7R mark II systeemcamera met maarliefst 42 megapixels

Sensor resolutie, wat zijn megapixels?

De resolutie van de sensor houd in hoe groot de bestanden zijn die de camera kan vastleggen. Hoe groter deze bestanden zijn, hoe meer informatie er dus wordt opgeslagen. Een gemiddelde sensor levert tegenwoordig bestanden van 6000×4000 pixels op, dit wordt ook wel verwoord als 24 megapixels. Het aantal megapixels reken je uit door het aantal horizontale pixels te vermenigvuldigen met het aantal verticale pixels. Het woord ‘mega’ staat hierin voor miljoen.

Hoe meer pixels, hoe meer informatie er kan worden opgeslagen. Hoe meer megapixels hoe verder je kunt inzoomen op een foto en details kunt zien, en hoe groter je de foto kan uitprinten. Maar meer pixels betekent niet direct dat een foto ook scherp is. Of een foto scherp is hangt van meerdere factoren af. Denk hierbij aan het sensor formaat en de keuze van lenzen.

Sensorformaten

Grotere en/of betere sensoren kunnen beter omgaan met hoge ISO waarden dan kleinere sensoren. Ook is er op grotere sensoren meer ruimte voor het verspreiden van pixels. Dit beide resulteert in een betere beeldkwaliteit.

Deze sensorformaten variëren van formaten even klein als je pinknagel tot formaten even groot als een luciferdoosje. Onderstaande een opsomming met de meest gangbare sensorformaten van klein naar groot:

  • 1/2.3 inch Dit formaat sensor komt het meeste voor compacte camera’s met veel zoom. Moderne smartphones krijgen ook al dit soort sensoren.
  • 1 inch dit formaat sensor wordt veelal gebruikt in de premium compactcamera’s. Camera’s met een zoombereik van rond de 10x en een stuk betere beeldkwaliteit dan de 1/2.3 inch sensoren.
  • Micro Four Thirds dit is eigenlijk een tussenstap tussen de compactcamera sensoren en de APS-C formaat sensoren. Volgens de makers de tussenweg voor mensen welke een camera willen met verwisselbare lenzen, goede beeldkwaliteit in een zeer compact systeem.
  • APS-C dit is het standaard formaat sensor bij instap en semiprofessionele camera’s. De ideale mix tussen een perfecte beeldkwaliteit, snelheid en goede ISO prestaties.
  • Fullframe Dit is de marktstandaard voor professionele camera’s. Resolutie, scherpte en ISO prestaties staan hierbij voorop. De afmetingen zijn 36x24mm, even groot als het eerder besproken analoge fotorolletje.
  • Middenformaat Dit zie je enkel terug in de meest dure professionele (studio) camera’s. Middenformaat sensoren bieden resoluties tot wel 400 megapixels, maar zijn traag in gebruik en uiterst kostbaar om te maken.

Een APS-C sensor is de keuze waar beginnende fotografen (welke lenzen willen kunnen wisselen) vaak mee beginnen. De kwaliteit is meer dan goed genoeg bij wat hogere ISO waarden of om bijvoorbeeld mooie prints te maken. Voor de echte enthousiaste en professionele camera’s wordt vooral de fullframe sensor gebruikt, maar deze kunnen zeer prijzig zijn.

Cropfactor

Het formaat van een sensor bepaalt de zogenoemde cropfactor van een camera. Daar is hij weer: toen we nog met het kleinbeeld fotorolletje fotografeerden, was eigenlijk voor alle camera’s het sensorformaat het zelfde. Dit formaat van 36x24mm is wat we nu fullframe noemen. Alles wat afwijkt van dit standaard formaat wordt uitgedrukt als cropfactor van dat formaat sensor.

Om de aanduiding van lenzen overal hetzelfde en overzichtelijk te houden wordt alles door fabrikanten uitgedrukt in een standaard: fullframe equivalent brandpunt aanduiding. De uiteindelijke beeldhoek van een lens op jouw camera kun je berekenen met de bijhorende cropfactor.

Zo is de APS-C sensor bijvoorbeeld 1.5x kleiner dan de fullframe sensor. Omdat de cropfactor 1.5x is moet je alle brandpunten ook met 1.5x vermenigvuldigen. Een 10mm lens op een fullframe wordt bijvoorbeeld een 15mm op een APS-C sensor. Die cropfactor merk je tijdens het fotograferen dus eigenlijk helemaal niets van, maar je moet er wel rekening mee houden bij het kopen van een lens.

Formaat sensorCropfactor
1/2.3 inch5.6x
1 inch2.7x
Micro Four Thirds2x
APS-C1.5x / 1.6x*
Fullframe**1x
Middenformaat0.8-0.6x
*De APS-C sensoren welke Canon gebruikt hebben doorgaans een cropfactor van 1.6x.
**Alle brandpunten worden uitgedrukt in de marktstandaard: fullframe equivalent.

Verschillende soorten sensoren

In de huidige cameramarkt wordt vooral de CMOS sensor gebruikt. Dit is eigenlijk een opvolger van de oudere CCD sensor welke vroeger gebruikt werd. De CMOS sensor heeft ten opzichte van zijn voorganger vooral betere prestaties in hogere ISO waarden, ook wel lichtgevoeligheid genoemd. Dit houd in dat de camera met hogere ISO waarden een scherpere foto kan maken. Hoe hoger een ISO waarde wordt ingesteld, hoe meer ruis er in de foto kan komen. Deze ruis zorgt voor minder scherpe en kleurrijke foto’s.

Er zijn ook merken welke hun eigen type sensoren ontwikkelen, bijvoorbeeld Fujifilm met hun X-Trans sensoren. Deze zijn vergelijkbaar aan de CMOS, goede resolutie met behoud van de lichtgevoeligheid, maar leggen de kleuren weer op een andere manier vast.

De technologie gaat zo hard en sensoren worden steeds beter. Alle boven genoemde punten spelen mee in de uiteindelijke kwaliteit van een camerasensor. Een oude maar grote, bijvoorbeeld fullframe, sensor zal doorgaans beter blijven presteren in hoge ISO waarden, waar een meer actuele sensor weer over een grotere resolutie beschikt.

Kort samengevat

De vuistregel welke je dus kunt aanhouden is: hoe groter de sensor hoe beter de beeldkwaliteit, maar dit is niet altijd zo zwart-wit als het lijkt. Type sensor en de leeftijd van de sensor spelen hierbij ook een grote rol, maar allen lang niet zo’n grote rol als het onderstaande laatste punt:

Investeer in goed glas!

Beeldkwaliteit wordt zeker niet alleen bepaald door de sensor. De lens welke je voor deze sensor plaatst heeft eigenlijk een nog grotere rol in de uiteindelijke kwaliteit van de foto. De sensor kan enkel opnemen en weergeven wat de lens hem laat zien. Staar je daarom nooit blind op de duurste camera’s, maar investeer juist in het glaswerk! De aller grootste fout welke beginners maken bij het uitzoeken van hun camera set is dat ze niet snappen hoe belangrijk de rol van de lens is. Een goedkopere camera in combinatie met een super goede lens zal in veel gevallen een mooier resultaat leveren dan een dure camera met een ‘net niet’ lens. Houd hier dus rekening mee bij het maken van je budget. Wil je meer informatie over het kiezen van de goede lens? Lees dan deze blog!

Het gebruik van goede lenzen zal resulteren in betere beeldkwaliteit dan bijvoorbeeld de standaard kitlenzen.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *